คำนวณไร่ งาน ตารางวา: วิธีวัดที่ดินและแปลงหน่วยพร้อมตัวอย่าง

เผยแพร่ 3 พฤศจิกายน 2569

การคำนวณไร่ทำได้โดยหาพื้นที่เป็นตารางเมตรแล้วหารด้วย 1,600 เพราะ 1 ไร่ = 1,600 ตารางเมตร ถ้าแปลงเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าให้เอากว้างคูณยาว เช่น 80 × 65 เมตร ได้ 5,200 ตารางเมตร เท่ากับ 3.25 ไร่ หรือ 3 ไร่ 1 งาน ถ้าแปลงเบี้ยวให้แบ่งเป็นรูปง่าย ๆ หรือลากขอบเขตบนแผนที่ดาวเทียมหรือด้วย GPS ของมือถือ

วิธีที่เหมาะขึ้นอยู่กับรูปร่างของแปลงและความคลาดเคลื่อนที่รับได้ ด้านล่างนี้คือ 4 วิธี ตั้งแต่ตลับเมตรจนถึง GPS พร้อมตัวอย่างคำนวณ

ไร่ งาน ตารางวา เท่ากับกี่ตารางเมตร

หน่วยสากลที่เจอบ่อย: 1 เฮกตาร์ = 10,000 ตร.ม. = 6.25 ไร่ และ 1 เอเคอร์ ≈ 2.53 ไร่

ไร่ไม่ได้กำหนดรูปร่าง แปลงขนาด 80 × 20 เมตร หรือ 100 × 16 เมตร ก็เท่ากับ 1 ไร่เช่นกัน แต่ต้องใช้รั้วยาวกว่าแปลงจัตุรัสมาก

วิธีแปลงตารางเมตรเป็นไร่ งาน ตารางวา

1. นำตารางเมตรหารด้วย 1,600 จำนวนเต็มคือ ไร่
2. นำเศษที่เหลือหารด้วย 400 จำนวนเต็มคือ งาน
3. นำเศษที่เหลือหารด้วย 4 คือ ตารางวา

ถ้าจะแปลงกลับ ให้คูณแล้วบวกกัน เช่น โฉนดเขียนว่า 3-2-50 (3 ไร่ 2 งาน 50 ตารางวา) จะได้ 3 × 1,600 + 2 × 400 + 50 × 4 = 5,800 ตร.ม.

4 วิธีวัดที่ดิน

1. ตลับเมตรหรือล้อวัดระยะ

เป็นวิธีตรงที่สุดสำหรับแปลงเล็กที่ด้านตรง วัดทุกด้านโดยดึงสายให้ตึงและอยู่ในแนวราบ แล้วเข้าสูตร ถ้าแปลงมี 4 ด้านแต่ไม่ได้เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าจริง อย่าใช้ค่าเฉลี่ยของด้านตรงข้าม เพราะจะได้พื้นที่เกินจริงเมื่อมุมไม่ตั้งฉาก ให้วัดเส้นทแยงมุมเพิ่มแล้วคิดเป็นสามเหลี่ยม 2 รูป ดูวิธีได้ที่ สูตรคำนวณพื้นที่ที่ดิน 4 ด้านไม่เท่ากัน

2. นับก้าว

ใช้ได้เมื่อต้องการตัวเลขคร่าว ๆ และไม่มีอุปกรณ์ ลองเดินระยะที่รู้แน่ว่า 20 เมตร นับก้าวเพื่อหาความยาวก้าวของตัวเอง แล้วเดินนับด้านกว้างและด้านยาว

ความคลาดเคลื่อนจะทวีขึ้น ถ้าก้าวคลาดไป 5% พื้นที่จะคลาดราว 10% พอใช้บอกได้ว่าแปลงใกล้ 3 ไร่หรือ 5 ไร่ แต่ไม่เหมาะกับการสั่งซื้อปุ๋ยหรือวัสดุ

3. แผนที่ดาวเทียม

จิ้มแต่ละมุมบนภาพ แล้วเครื่องมือจะรวมพื้นที่ให้ เร็วและทำจากที่ไหนก็ได้ ขอแค่มองเห็นขอบเขตจากด้านบน ขั้นตอนบนคอมพิวเตอร์อยู่ใน วัดพื้นที่ Google Map

4. เดินรอบแปลงด้วย GPS

เริ่มบันทึกที่มุมหนึ่ง เดินตามแนวเขต แล้วปิดรูปเมื่อกลับถึงจุดเริ่ม เหมาะกับแปลงที่มองขอบจากด้านบนไม่ชัด เช่น ทุ่งหญ้าหรือสวนรก GPS ในมือถือโดยทั่วไปแม่นยำประมาณ 3–5 เมตรในที่โล่ง และแย่ลงเมื่ออยู่ใต้ต้นไม้หรือใกล้อาคาร จึงเหมาะกับแปลงใหญ่มากกว่าที่ดินแปลงเล็ก

เลือกวิธีไหนดี

วัดไร่ด้วย iPhone หรือ iPad

Field Maps with Area Measure ทำได้ทั้ง 2 วิธีหลังบน iPhone และ iPad (iOS 17 ขึ้นไป) จิ้มมุมบนแผนที่ดาวเทียมโดยมีแว่นขยายช่วยวางจุดให้แม่น หรือเดิน ขับรถ หรือบินรอบแนวเขตด้วย GPS แล้วแอปจะปิดรูปให้ พื้นที่แสดงเป็นตารางเมตร เฮกตาร์ ตารางกิโลเมตร หรือเอเคอร์ พร้อมความยาวรอบรูป และบันทึกแต่ละแปลงพร้อมตั้งชื่อได้ แอปไม่ได้แสดงหน่วยไร่โดยตรง ให้นำตารางเมตรมาแปลงด้วยวิธีด้านบน การติดตาม GPS และการวัดใช้งานได้แบบออฟไลน์ แต่พื้นที่แผนที่ใหม่ต้องใช้อินเทอร์เน็ตเพื่อโหลดภาพ ตอนนี้ยังไม่มีเวอร์ชัน Android อ่านรายละเอียดเพิ่มได้ที่ วัดที่ดินด้วย GPS

ตัวอย่าง: แปลงเบี้ยวเป็นไร่ งาน ตารางวา

สมมติว่าแปลงนาเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีมุมสามเหลี่ยมยื่นออกไป

• สี่เหลี่ยม: 60 × 45 เมตร = 2,700 ตร.ม.
• สามเหลี่ยม: ฐาน 45 เมตร สูง 38 เมตร ได้ 45 × 38 ÷ 2 = 855 ตร.ม.
• รวม: 2,700 + 855 = 3,555 ตร.ม.

จากนั้นแปลงหน่วย:

• ไร่: 3,555 ÷ 1,600 = 2 เศษ 355 จึงได้ 2 ไร่
• งาน: 355 ÷ 400 ไม่ถึง 1 จึงได้ 0 งาน
• ตารางวา: 355 ÷ 4 = 88.75 ตารางวา

สรุปได้ 2-0-88.75 หรือประมาณ 2.22 ไร่ ถ้าจะคำนวณปุ๋ย ให้ใช้ตัวเลขทศนิยมคูณอัตราใส่ เช่น 25 กิโลกรัมต่อไร่ จะได้ 2.22 × 25 ≈ 55.5 กิโลกรัม

สิ่งที่ทำให้ตัวเลขผิดพลาด

• มุมไม่ตั้งฉาก กว้างคูณยาวใช้ได้กับสี่เหลี่ยมผืนผ้าจริงเท่านั้น ถ้าไม่แน่ใจให้วัดเส้นทแยงมุม
• พื้นที่ลาดเอียง พื้นที่เป็นค่าตามแนวราบแบบเดียวกับบนแผนที่ บนความลาดคงที่ 15% ผิวดินจริงใหญ่กว่าราว 1.1% และที่ 30% ราว 4.4%
• ขอบโค้ง เส้นตรงที่ตัดผ่านส่วนโค้งจะตัดหรือเพิ่มพื้นที่ ควรเพิ่มจุดตรงที่ขอบเปลี่ยนทิศ
• รั้วกับแนวเขต รั้วไม่ได้อยู่ตรงแนวเขตตามโฉนดเสมอไป วัดตามรั้วจะรู้แค่พื้นที่ในรั้ว
• ตัวเลขไม่ตรงกับโฉนด ต่างกันเล็กน้อยเป็นเรื่องปกติ โฉนดและการรังวัดของกรมที่ดินคือข้อมูลทางการ การวัดด้วยมือถือเป็นเพียงค่าประมาณ

คำถามที่พบบ่อย

1 ไร่ เท่ากับกี่ตารางวาและกี่ตารางเมตร

1 ไร่ เท่ากับ 400 ตารางวา หรือ 1,600 ตารางเมตร และเท่ากับ 4 งาน

คำนวณไร่จากความกว้างและความยาวอย่างไร

คูณกว้างกับยาวเป็นเมตร แล้วหารด้วย 1,600 เช่น 100 × 48 เมตร = 4,800 ตร.ม. เท่ากับ 3 ไร่พอดี

150 ตารางวา เท่ากับกี่งาน

150 ตารางวา เท่ากับ 1 งาน 50 ตารางวา หรือ 600 ตารางเมตร

ใช้ตัวเลขนี้ซื้อขายที่ดินได้ไหม

ใช้วางแผน ประเมินงบ และเปรียบเทียบแปลงได้ แต่เป็นเพียงค่าประมาณ หากจะซื้อขาย มีข้อพิพาท หรือทำธุรกรรมทางกฎหมาย ควรให้กรมที่ดินหรือช่างรังวัดที่ได้รับอนุญาตรังวัด