วิธีวัดความยาวรอบที่ดิน: สูตรเส้นรอบรูป แผนที่ และ GPS

เผยแพร่ 1 พฤศจิกายน 2569

ความยาวรอบที่ดินคือระยะทางรวมของแนวเขตทั้งหมด วิธีหาคือวัดทุกด้านแล้วนำมาบวกกัน ถ้าที่ดินเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าใช้สูตร 2 × (กว้าง + ยาว) ถ้าเป็นรูปไม่สม่ำเสมอก็บวกไปทีละด้านจนครบรอบ ความยาวแต่ละด้านได้จากเทปวัด การแตะมุมแปลงบนแผนที่ดาวเทียม หรือการเดินตามแนวเขตด้วย GPS

บทความนี้อธิบายทั้งสามวิธี พร้อมตัวอย่างคำนวณรั้วด้วยตัวเลขจริง และจุดผิดพลาดที่ทำให้ระยะออกมาสั้นหรือยาวเกินจริง

สูตรความยาวรอบที่ดินทุกรูปแบบ

• สี่เหลี่ยมผืนผ้า: ความยาวรอบ = 2 × (กว้าง + ยาว) เช่น ที่ดิน 20 × 40 เมตร ยาวรอบ 120 เมตร
• สี่เหลี่ยมจัตุรัส: ความยาวรอบ = 4 × ด้าน
• รูปไม่สม่ำเสมอ: ความยาวรอบ = ด้านที่ 1 + ด้านที่ 2 + ด้านที่ 3 + … จนครบทุกด้าน

เรื่องนี้ง่ายกว่าการหาพื้นที่ เพราะการคำนวณพื้นที่ที่ดิน 4 ด้านไม่เท่ากัน ต้องใช้เส้นทแยงมุมหรือตำแหน่งมุมแปลง แต่ความยาวรอบใช้แค่ความยาวแต่ละด้านก็พอ

ในทางกลับกัน รู้แค่พื้นที่จะหาความยาวรอบไม่ได้ ที่ดิน 1 ไร่ (1,600 ตร.ม. หรือ 400 ตารางวา) อาจมีความยาวรอบต่างกันมาก:

แปลงยาวต้องใช้รั้วมากกว่าแปลงจัตุรัสเกินสองเท่า ทั้งที่มีเนื้อที่เท่ากัน จึงควรรู้ก่อนซื้อที่หรือตั้งงบล้อมรั้ว

สามวิธีวัด

1. เทปวัดหรือล้อวัดระยะ

เหมาะกับแปลงเล็กที่เห็นมุมชัดและพื้นโล่ง วัดแต่ละด้านจากหลักเขตถึงหลักเขต ดึงเทปให้ตึงและได้ระดับ แล้วจดลงในแผนผังคร่าว ๆ ล้อวัดเร็วกว่าในระยะยาวบนพื้นเรียบ แต่บนพื้นขรุขระมักอ่านค่าเกินเพราะกลิ้งตามทุกหลุมทุกเนิน

2. แตะมุมแปลงบนแผนที่ดาวเทียม

ค้นหาที่อยู่หรือสถานที่ ซูมให้สุด แล้วแตะมุมแปลงทีละจุด วิธีนี้มักเร็วและแม่นที่สุดเมื่อเห็นแนวรั้ว ถนน คันนา หรือขอบแปลงในภาพ และทำจากที่บ้านได้

แต่ที่อยู่อย่างเดียวยังให้คำตอบไม่ได้ เพราะแผนที่ไม่รู้ว่าแนวเขตของคุณอยู่ตรงไหน คุณต้องเป็นคนกำหนดมุมเอง ข้อมูลในโฉนดและของกรมที่ดินช่วยให้รู้ตำแหน่งแปลงอย่างเป็นทางการ แต่การวัดด้วยมือถือใช้แทนกันไม่ได้

3. เดินรอบแปลงด้วย GPS

เหมาะเมื่อมองแนวเขตจากด้านบนไม่เห็น เช่น สวนที่มีต้นไม้ปกคลุม เริ่มบันทึก เดินหรือขับตามแนวเขต แล้วกลับมาจบที่จุดเริ่ม GPS มือถือโดยทั่วไปแม่นยำประมาณ 3–5 เมตรในที่โล่ง และแย่ลงใต้ต้นไม้หรือใกล้อาคาร แปลงเล็กจึงมักใช้แผนที่ได้แม่นกว่า

Field Maps with Area Measure ทำได้ทั้งสองวิธีบน iPhone และ iPad (iOS 17 ขึ้นไป) แสดงความยาวรอบและพื้นที่ระหว่างที่แตะหรือเดิน คำนวณแบบจีโอเดสิกบนทรงรี WGS-84 แสดงระยะเป็นเมตร กิโลเมตร หรือหน่วยอิมพีเรียล ส่วนวาให้หาร 2 จากค่าเมตรเอง การติดตาม GPS ใช้งานแบบออฟไลน์ได้ และบันทึกแต่ละแปลงพร้อมชื่อได้ อ่านรายละเอียดของสองวิธีนี้เพิ่มได้ที่หาพื้นที่จากพิกัด GPS ด้วยมือถือ

ตัวอย่าง: จากความยาวรอบสู่รายการวัสดุล้อมรั้ว

ที่ดินสี่ด้านยาว 62, 45, 58 และ 40 เมตร

• ความยาวรอบ: 62 + 45 + 58 + 40 = 205 เมตร (102.5 วา)
• หักประตู 4 เมตร: 205 − 4 = 201 เมตร คือแนวรั้ว
• เสาทุก 2.5 เมตร: 201 ÷ 2.5 = 80.4 ปัดขึ้นเป็น 81 ช่วง รั้วที่มีช่องเปิดใช้เสามากกว่าจำนวนช่วง 1 ต้น จึงเป็น 82 ต้น รวมเสาประตูสองต้นแล้ว
• ลวดหนาม 4 เส้น: 201 × 4 = 804 เมตร
• เผื่อการผูกและดึงตึง 5%: 804 × 1.05 ≈ 844 เมตร
• ถ้าร้านขายม้วนละ 200 เมตร: 844 ÷ 200 = 4.22 จึงต้องใช้ 5 ม้วน

ตัวเลขนี้เป็นการประมาณเบื้องต้น มุมรั้วและประตูมักต้องใช้เสาใหญ่ขึ้นและค้ำยัน ส่วนระยะห่างเสาขึ้นกับสภาพดิน สัตว์เลี้ยง และวิธีที่ใช้กันในพื้นที่

สาเหตุที่ความยาวรอบคลาดเคลื่อน

• ลากตัดโค้ง เส้นตรงเส้นเดียวตัดระยะบนขอบโค้งออกไป สมมติขอบโค้งครึ่งวงกลมยาวจริง 157 เมตร ลากตรงได้ 100 เมตร เพิ่มจุดกลาง 1 จุดได้ 141 เมตร และเพิ่ม 3 จุดได้ 153 เมตร จึงควรเพิ่มจุดทุกที่ที่แนวเขตเปลี่ยนทิศ เช่น ริมคลองหรือถนน
• เดินเข้ามาด้านใน ถ้าเดินห่างแนวเขตเข้ามา 1 เมตรบนแปลงสี่เหลี่ยม แต่ละด้านจะสั้นลง 2 เมตร รวมหายไป 8 เมตร
• GPS แกว่ง การส่ายเล็ก ๆ ของเส้นทางทำให้ระยะเพิ่มขึ้นทีละน้อย การเดินวัดจึงอาจได้ค่ายาวเกิน โดยเฉพาะใต้ต้นไม้ ถ้าเห็นมุมแปลงชัด ให้เทียบกับการแตะบนแผนที่
• ที่ลาดเอียง แผนที่ให้ระยะในแนวราบ แต่รั้วต้องไปตามพื้น บนเนินที่ชัน 30% สม่ำเสมอ ระยะ 100 เมตรบนแผนที่เท่ากับราว 104 เมตรบนพื้นจริง
• ยึดรั้วเก่าเป็นแนวเขต รั้วเก่าอาจไม่ตรงกับหลักเขต ใช้ประมาณงบได้ แต่ใช้ยืนยันแนวเขตไม่ได้

FAQ

ความยาวรอบที่ดินคืออะไร

คือระยะรวมของแนวเขตรอบแปลง พื้นที่บอกว่ามีที่ดินเท่าไร ส่วนความยาวรอบบอกว่าขอบแปลงยาวแค่ไหน ซึ่งสำคัญกับการล้อมรั้ว ทำคันดิน หรือขุดร่องน้ำ

รู้แค่จำนวนไร่ หาความยาวรอบได้ไหม

ไม่ได้แบบแน่นอน เพราะขึ้นกับรูปแปลง ถ้าสมมติเป็นจัตุรัส ความยาวรอบคือ 4 × √พื้นที่ และนี่เป็นค่าต่ำสุดของแปลงสี่ด้าน แปลงจริงจะยาวกว่านี้

ใช้ที่อยู่วัดความยาวรอบได้ไหม

ได้บางส่วน คุณค้นหาที่อยู่บนแผนที่ดาวเทียมแล้วแตะรอบแนวเขตที่เห็นได้ แต่ต้องรู้ว่ามุมแปลงอยู่ตรงไหน

ล้อมรั้วต้องใช้เสากี่ต้น

นำความยาวแนวรั้วหารระยะห่างเสาแล้วปัดขึ้น รั้วรอบปิดใช้เสาเท่ากับจำนวนช่วง ถ้ามีช่องเปิดให้บวกเพิ่ม 1 ต้น แล้วเผื่อเสาเสริมตามมุม

ใช้ค่านี้ยืนยันแนวเขตตามกฎหมายได้ไหม

ไม่ได้ การวัดด้วยเทปหรือมือถือเป็นค่าประมาณสำหรับวางแผนและตั้งงบ เรื่องทางกฎหมายต้องให้ช่างรังวัดและกรมที่ดินเป็นผู้ดำเนินการ ถ้าต้องการแค่ตัวเลขไว้วางแผน แอป Field Maps with Area Measure ช่วยให้ได้ค่าอย่างรวดเร็ว