วัดที่นาด้วยมือถือ: เดินรอบแปลงด้วย GPS แล้วคิดเป็นไร่
การวัดที่นาด้วยมือถือทำได้โดยเริ่มบันทึกที่มุมหนึ่งของแปลง เดินรอบคันนาด้วยความเร็วปกติ แล้วกลับมาจบที่จุดเดิม แอปจะปิดรูปแปลงและคำนวณพื้นที่ให้ ถ้าฟ้าโล่ง GPS ของมือถือมักคลาดเคลื่อนราว 3–5 เมตร วิธีนี้จึงเหมาะกับแปลงนาหรือสวนมากกว่าที่ดินแปลงเล็กในชุมชน
เดินรอบแปลงใช้เวลาไม่กี่นาที แต่ตัวเลขจะใช้ได้แค่ไหนขึ้นอยู่กับว่าคุณเดินตรงไหน และทำอย่างไรเมื่อเจอรั้ว คลอง หรือแนวไม้ขวางทาง
เมื่อไรควรเดิน เมื่อไรควรจิ้มบนแผนที่
บนมือถือมี 2 ทางในการหาพื้นที่ คือแตะมุมบนแผนที่ดาวเทียม หรือเดินตามแนวเขต การเดินดีกว่าเมื่อ
- มองแนวเขตจากด้านบนไม่ชัด นาสองแปลงที่ปลูกข้าวเหมือนกันอาจดูเป็นแปลงเดียวในภาพ
- ภาพดาวเทียมเก่า คันนาที่เพิ่งปรับหรือรั้วใหม่อาจยังไม่ขึ้นในภาพ
- คุณอยู่ที่แปลงอยู่แล้ว ได้เห็นหลักเขตและจุดสังเกตจริง ไม่ต้องเดาจากภาพ
ถ้าแปลงอยู่ใต้ร่มไม้หรือติดอาคาร ซึ่ง GPS จะแย่ลง หรือเป็นแปลงเล็กที่ขอบชัด ให้แตะบนแผนที่ดีกว่า ดูเปรียบเทียบได้ที่ หาพื้นที่จากพิกัด GPS ด้วยมือถือ
เดินรอบแปลงทีละขั้นตอน
- เลือกจุดเริ่ม ใช้มุมที่จำง่าย เช่น หลักเขต เสารั้ว หรือมุมคันนา แล้วยืนบนจุดนั้น
- รอให้ GPS นิ่ง ยืนในที่โล่งสักครู่จนตำแหน่งบนจอหยุดกระโดด ค่าแรก ๆ มักคลาดเคลื่อนมากที่สุด
- ถือมือถือไว้ระดับอก ตัวเราบังท้องฟ้าบางส่วน การใส่กระเป๋ากางเกงด้านหลังทำให้สัญญาณแย่ลง
- เริ่มบันทึกแล้วเดินตามปกติ คนเดินราว 5 กม./ชม. นา 12.5 ไร่ที่มีความยาวรอบ 600 เมตร ใช้เวลาราว 7 นาที
- รักษาระยะห่างจากขอบให้เท่ากันตลอด ถ้าต้องเดินห่างรั้ว 1 เมตร ก็ให้ห่าง 1 เมตรตลอดด้านนั้น ระยะที่คงที่แก้ทีหลังได้ แต่ระยะที่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ แก้ไม่ได้
- หยุดที่ทุกมุม หยุดสัก 2 วินาทีก่อนเลี้ยว ถ้าเดินเลี้ยวไปเลย เส้นทางจะมนมุมและพื้นที่หายไปเล็กน้อย
- ปิดแปลงที่จุดเริ่ม เดินกลับไปให้ถึงหลักเดิม เส้นปิดจะได้ไม่ตัดผ่านกลางแปลง
- บันทึกด้วยชื่อที่จำได้ "นาหลังบ้าน เดินวัด" อ่านแล้วนึกออกกว่า "แปลง 3" เมื่อผ่านไปอีกปี
เจอรั้ว คลอง แนวไม้ ทำอย่างไร
แนวเขตจริงมักเดินตรงเป๊ะไม่ได้ กรณีที่เจอบ่อยมีดังนี้
- คันนาหรือรั้วอยู่บนแนวเขต: เดินบนคันนาได้เลยถ้าคันนาคือแนวเขต ถ้าต้องเดินข้างรั้ว ให้จดระยะห่างไว้
- คลองส่งน้ำหรือร่องน้ำ: เดินฝั่งที่อยู่ติดแปลง ถ้าเขตอยู่อีกฝั่ง ให้จดความกว้าง
- แนวไม้: ออกมาเดินด้านที่โล่ง เส้นเรียบที่ห่างออกมาสองสามเมตรแก้ทีหลังได้ แต่เส้นที่กระโดดไปมาบนแนวเขตแก้ไม่ได้
- ข้าวหรือพืชที่ยืนต้น: เดินหัวแปลงหรือร่องล้อรถแล้วจดระยะ ไม่ต้องลุยเข้าไปในแปลง
- มีอาคารด้านหนึ่ง: สัญญาณสะท้อนกำแพง ให้ห่างออกมาสองสามเมตร แล้วตรวจด้านนั้นบนแผนที่
เดินในแนวรั้วแล้วพื้นที่หายไปเท่าไร
ข้อผิดพลาดนี้คนมักมองข้าม ถ้าเดินรอบแปลงโดยห่างจากขอบเข้ามา 1 เมตร จะได้พื้นที่เล็กลง โดยส่วนที่หายไปราวความยาวรอบแปลงคูณระยะห่าง แปลงเล็กจะกระทบมากกว่า
| แปลงจริง | เดินห่างขอบ 1 เมตร | พื้นที่ที่หายไป |
|---|---|---|
| 40 × 40 ม. (1 ไร่) | 1,444 ตร.ม. | 9.8% |
| 100 × 80 ม. (5 ไร่) | 7,644 ตร.ม. | 4.5% |
| 200 × 100 ม. (12.5 ไร่) | 19,404 ตร.ม. | 3.0% |
| 400 × 250 ม. (62.5 ไร่) | 98,704 ตร.ม. | 1.3% |
วิธีแก้คือ นำความยาวแต่ละด้านคูณระยะที่เดินเข้ามา แล้วบวกกลับ
ความคลาดเคลื่อนของ GPS เป็นคนละเรื่อง ถ้าเส้นทั้งหมดเลื่อนไปทางเดียวกันสองเมตร พื้นที่แทบไม่เปลี่ยน ปัญหาจะเกิดเมื่อเส้นเบี่ยงเพียงด้านเดียว ซึ่งมักเกิดตามแนวไม้
ตัวอย่าง: แก้ตัวเลขนา 12 ไร่ครึ่ง
นาของคุณกว้างยาวจริง 200 × 100 เมตร ด้านยาวทั้งสองมีรั้ว คุณเดินห่าง 1 เมตร ด้านสั้นด้านหนึ่งติดคลอง คุณเดินห่าง 2 เมตร อีกด้านโล่ง คุณเดินตรงแนวพอดี
แอปแสดง 19,404 ตร.ม. แปลงเป็นไร่ได้ดังนี้
- 19,404 ÷ 1,600 = 12 ไร่ เศษ 204 ตร.ม.
- 204 ÷ 400 ไม่ถึง 1 งาน จึงเป็น 0 งาน
- 204 ÷ 4 = 51 ตารางวา
- ได้ 12 ไร่ 0 งาน 51 ตารางวา
บวกส่วนที่เดินขาดไป
- ด้านยาว: 200 × 1 × 2 ด้าน = 400 ตร.ม.
- ด้านสั้นที่ติดคลอง: 100 × 2 = 200 ตร.ม.
- รวมบวกกลับ: 600 ตร.ม.
พื้นที่ที่แก้แล้ว 19,404 + 600 = 20,004 ตร.ม. หรือราว 12 ไร่ 2 งาน ตรงกับแปลงจริง
ต่างกันมากไหม ถ้าใส่ปุ๋ย 50 กก./ไร่ ตัวเลขแรก (ราว 12.13 ไร่) ใช้ 606 กก. ส่วนตัวเลขจริง 12.5 ไร่ใช้ 625 กก. ปุ๋ยจะขาดไปราว 19 กก. และถ้าจ้างรถเกี่ยวหรือโดรนฉีดพ่นคิดเป็นไร่ ค่าจ้างก็ต่างกันราว 3%
ดูวิธีแปลงหน่วยเพิ่มเติมได้ที่ คำนวณไร่ งาน ตารางวา
เดินวัดด้วย Field Maps with Area Measure
Field Maps with Area Measure บันทึกเส้นทางขณะคุณเดิน ขับรถ หรือบินตามแนวเขต แล้วปิดรูปแปลงให้ แสดงพื้นที่และความยาวรอบเป็น ตร.ม. เฮกตาร์ ตร.กม. เอเคอร์ และหน่วยอื่น และคิดไร่ งาน ตารางวาจากตารางเมตรได้ตามตัวอย่างด้านบน การติดตาม GPS และการวัดทำงานแบบออฟไลน์ เน็ตท้ายนาไม่มีก็ยังวัดได้ แต่ต้องต่อเน็ตเมื่อโหลดแผนที่พื้นที่ใหม่ครั้งแรก แอปใช้ได้บน iPhone และ iPad (iOS 17 ขึ้นไป) และยังไม่มีเวอร์ชัน Android
ตรวจผลลัพธ์อย่างไร
- เดินสองรอบ รอบละทิศ ในที่โล่งขนาดไม่กี่สิบไร่ ต่างกันไม่กี่เปอร์เซ็นต์ถือว่าปกติ ถ้าต่างมากกว่านั้นมาก มักมีช่วงที่สัญญาณแย่
- เทียบกับแผนที่ วัดแปลงเดิมด้วยการแตะมุมบนแผนที่ดาวเทียม ถ้าตัวเลขไม่ตรง ให้ดูว่าด้านไหนของเส้นแยกจากภาพ
- ดูความยาวรอบด้วย ถ้ายาวกว่าที่คาดมาก แปลว่าเส้นหยักไปมา อ่านต่อได้ที่ วิธีวัดความยาวรอบที่ดิน
- นึกถึงความลาดชัน ตัวเลขที่ได้คือพื้นที่แนวราบแบบบนแผนที่ บนไร่ที่ลาดสม่ำเสมอ 15% พื้นผิวจริงมากกว่าราว 1.1%
คำถามที่พบบ่อย
วัดที่นาโดยไม่มีเน็ตได้ไหม
ได้ การติดตาม GPS และการวัดทำงานแบบออฟไลน์ ต้องใช้เน็ตเฉพาะตอนโหลดแผนที่พื้นที่ใหม่ ส่วนพื้นที่ที่แคชไว้แล้วยังใช้ได้
ขับรถไถหรือมอเตอร์ไซค์รอบแปลงแทนได้ไหม
ได้ และประหยัดเวลาเมื่อแปลงใหญ่ แต่จะอยู่ห่างขอบมากกว่า จึงต้องบวกกลับด้วยสูตรเดียวกัน และควรมองมือถือเมื่อจอดรถแล้วเท่านั้น
ตัวเลขต้องตรงกับโฉนดไหม
ไม่จำเป็น เนื้อที่ในโฉนดมาจากการรังวัดของเจ้าหน้าที่ ส่วนการเดินวัดสะท้อนเส้นที่คุณเดินจริง ถ้าต่างกันมาก ให้วัดซ้ำก่อน แล้วค่อยปรึกษาสำนักงานที่ดิน
ใช้ในการซื้อขายหรือแบ่งแปลงได้ไหม
ใช้ตรวจว่าตัวเลขสมเหตุสมผลก่อนคุยกันได้ แต่เป็นเพียงค่าประมาณ ถ้าซื้อขาย แบ่งแปลง หรือมีข้อพิพาท ต้องให้กรมที่ดินหรือช่างรังวัดที่มีใบอนุญาตรังวัด