คำนวณพื้นที่ที่ดิน กว้าง x ยาว: สี่เหลี่ยม ตัว L คางหมู ตารางวา

การคำนวณพื้นที่ที่ดินสี่เหลี่ยมผืนผ้าทำได้ง่ายๆ คือเอาความกว้างคูณความยาว เช่น ที่ดินกว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร ได้ 800 ตารางเมตร หาร 4 ได้ 200 ตารางวา หรือ 2 งาน ถ้าหน้าที่ดินกับด้านหลังกว้างไม่เท่ากันแต่ขนานกัน ให้เอาหน้ากับหลังมาบวกกัน หารสอง แล้วคูณความลึก ส่วนที่ดินรูปตัว L ให้แบ่งเป็นสี่เหลี่ยมหลายรูปแล้วรวมกัน

วิธีนี้ใช้ได้กับที่ดินปลูกบ้าน ที่สวน และแปลงนาที่เป็นสี่เหลี่ยมส่วนใหญ่ ด้านล่างคือสูตร วิธีเช็กว่ามุมเป็นมุมฉากจริง ตัวอย่างพร้อมตัวเลข และกรณีที่ต้องใช้วิธีอื่น

สูตรพื้นฐาน: กว้าง × ยาว

  1. วัดด้านยาวหนึ่งด้านและด้านกว้างหนึ่งด้าน ในหน่วยเดียวกัน
  2. คูณกัน เมตรคูณเมตรได้ตารางเมตร
  3. แปลงหน่วย: หาร 4 ได้ตารางวา หาร 400 ได้งาน หาร 1,600 ได้ไร่

ตัวอย่าง

ที่ดิน กว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร

ถ้าวัดเป็นวาตั้งแต่แรก ก็คูณกันได้เลย เพราะ 1 วา = 2 เมตร ที่ดินกว้าง 10 วา ยาว 20 วา = 200 ตร.วา เท่ากัน

กับแปลงนาก็ใช้สูตรเดียวกัน นากว้าง 80 เมตร ยาว 100 เมตร = 8,000 ตร.ม. หาร 1,600 = 5 ไร่

เช็กว่ามุมเป็นมุมฉากจริง

กว้างคูณยาวจะถูกต้องก็ต่อเมื่อทั้งสี่มุมเป็นมุมฉาก ที่ดินหลายแปลงที่ดูเหมือนสี่เหลี่ยมผืนผ้ากลับเบี้ยวเล็กน้อย ซึ่งมองด้วยตาไม่ออก

วิธีเช็กง่ายๆ สองแบบ:

ถ้าด้านตรงข้ามยาวเท่ากันแต่เส้นทแยงไม่เท่ากัน พื้นที่จริงจะน้อยกว่ากว้างคูณยาว ถ้าด้านตรงข้ามยาวไม่เท่ากันอยู่แล้ว ให้ใช้วิธีด้านล่าง

หน้ากว้างกับหลังไม่เท่ากัน: สูตรคางหมู

ที่ดินจำนวนมากหน้าติดถนนกว้างไม่เท่ากับด้านหลัง เช่น หน้ากว้าง 18 เมตร หลังกว้าง 22 เมตร ถ้าด้านหน้ากับด้านหลังขนานกัน ที่ดินแปลงนี้คือรูปคางหมู

พื้นที่ = (หน้ากว้าง + หลังกว้าง) ÷ 2 × ความลึก

ความลึกต้องวัดตั้งฉากกับด้านหน้า ไม่ใช่วัดตามแนวเขตด้านข้างที่เฉียง

ตัวอย่าง: หน้ากว้าง 18 เมตร หลังกว้าง 22 เมตร ลึก 40 เมตร

(18 + 22) ÷ 2 × 40 = 20 × 40 = 800 ตร.ม. = 200 ตร.วา

ถ้าไม่มีด้านไหนขนานกันเลย สูตรนี้ใช้ไม่ได้ และการเอาด้านมาเฉลี่ยกันจะได้พื้นที่มากเกินจริง ให้แบ่งที่ดินเป็นสามเหลี่ยมสองรูปแทน ตามที่อธิบายในสูตรคำนวณพื้นที่ที่ดิน 4 ด้านไม่เท่ากัน

ที่ดินรูปตัว L: แบ่งหรือหักออก

ที่ดินรูปตัว L ก็คือสี่เหลี่ยมสองรูปต่อกัน คำนวณได้สองวิธีและต้องได้ผลเท่ากัน

ตัวอย่าง: ขอบนอกกว้าง 30 เมตร ลึก 20 เมตร แต่มุมหนึ่งขนาด 10 × 8 เมตรเป็นของเพื่อนบ้าน

520 ÷ 4 = 130 ตร.วา คือ 1 งาน 30 ตารางวา

ที่ดินรูปตัว T ตัว U หรือที่ดินที่มีทางเข้าแคบๆ ก็ทำแบบเดียวกัน แบ่งเป็นสี่เหลี่ยม (และสามเหลี่ยมตรงที่แนวเขตเฉียง) คิดทีละชิ้นแล้วรวมกัน ส่วนการแปลงหน่วยแบบละเอียดดูได้ที่คำนวณไร่ งาน ตารางวา

หน่วยที่ต้องรู้

ในโฉนดเนื้อที่มักเขียนเป็น ไร่-งาน-ตารางวา เช่น 0-1-30 หมายถึง 1 งาน 30 ตารางวา หรือ 520 ตร.ม.

วัดด้านให้แม่น

ไม่ต้องใช้เทป: แตะมุมบนแผนที่

ถ้ามองเห็นมุมที่ดินจากภาพมุมสูง แผนที่ดาวเทียมเร็วกว่าเทปวัด และใช้กับที่ดินรูปแปลกๆ ได้โดยไม่ต้องแบ่งคิดเอง

Field Maps with Area Measure ใช้บน iPhone และ iPad (iOS 17 ขึ้นไป) แตะมุมที่ดินแต่ละมุมบนแผนที่ดาวเทียม มีแว่นขยายช่วยวางจุดให้ตรง แล้วแอพจะแสดงพื้นที่และความยาวรอบรูปทันที แสดงผลเป็นไร่ ตร.ม. เฮกตาร์ หรือเอเคอร์ได้ ที่ดินรูปตัว L ก็แค่แตะหกมุมแทนสี่มุม ถ้ามีต้นไม้บังมุม ให้เดินรอบแนวเขตพร้อม GPS แอพจะบันทึกเส้นทางและปิดรูปให้ ทุกการวัดบันทึกพร้อมชื่อได้ การวัดพื้นที่ ความยาวรอบรูป และระยะทางใช้ฟรี การติดตาม GPS และการวัดใช้งานแบบออฟไลน์ได้ ส่วนพื้นที่บนแผนที่ที่ไม่เคยเปิดดูต้องต่ออินเทอร์เน็ตเพื่อโหลดภาพ ตอนนี้ยังไม่มีเวอร์ชัน Android

GPS ของมือถือโดยทั่วไปแม่นยำประมาณ 3–5 เมตรในที่โล่ง และแย่กว่านั้นใต้ต้นไม้หรือใกล้อาคาร สำหรับที่ดินปลูกบ้านแปลงเล็ก การแตะมุมบนภาพดาวเทียมมักได้ผลดีกว่าการเดินวัด ส่วนแปลงนาหลายไร่ใช้ได้ทั้งสองวิธี

คำถามที่พบบ่อย

ที่ดินกว้าง 20 ยาว 40 กี่ตารางวา?

20 × 40 = 800 ตร.ม. หาร 4 ได้ 200 ตารางวา หรือ 2 งาน ใช้ได้เมื่อมุมทั้งสี่เป็นมุมฉาก

ถ้าหน้ากว้างกับหลังกว้างไม่เท่ากันคิดอย่างไร?

ถ้าด้านหน้ากับด้านหลังขนานกัน ให้เอาสองด้านบวกกัน หารสอง แล้วคูณความลึกที่วัดตั้งฉาก ถ้าไม่มีด้านใดขนานกัน ให้แบ่งเป็นสามเหลี่ยม

1 ไร่ กว้างยาวเท่าไร?

1 ไร่ = 1,600 ตร.ม. เช่น สี่เหลี่ยมจัตุรัส 40 × 40 เมตร หรือ 20 × 80 เมตร

ผลวัดเองใช้แทนการรังวัดได้ไหม?

ไม่ได้ เป็นค่าประมาณสำหรับวางแผน ล้อมรั้ว หรือเทียบกับโฉนด ถ้าจะซื้อขาย แบ่งแปลง หรือมีปัญหาแนวเขต ต้องให้กรมที่ดินหรือช่างรังวัดที่ได้รับอนุญาตเป็นผู้วัด

← คู่มือทั้งหมด