คำนวณพื้นที่ที่ดินสามเหลี่ยม: 3 สูตร พร้อมตัวอย่างคิดเป็นไร่

การคำนวณพื้นที่ที่ดินรูปสามเหลี่ยมทำได้โดยวัดความยาวทั้งสามด้าน แล้วใช้สูตรเฮรอน คือหาครึ่งหนึ่งของเส้นรอบรูป (s) แล้วคิดพื้นที่ = √( s × (s − a) × (s − b) × (s − c) ) ถ้าวัดฐานและความสูงที่ตั้งฉากไปถึงมุมตรงข้ามได้ สูตร ½ × ฐาน × สูง จะง่ายกว่า ส่วนการเอาสองด้านคูณกันแล้วหารสองจะถูกต้องก็ต่อเมื่อสองด้านนั้นทำมุมฉากกันเท่านั้น

ด้านล่างคือสูตรทั้งสามแบบ แบบไหนเหมาะกับกรณีใด ตัวอย่างที่คิดเป็นไร่ งาน ตารางวา และข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยกับที่ดินหัวมุมและแปลงรูปชายธง

ควรใช้สูตรไหน

สิ่งที่วัดได้ สูตร เหมาะกับ
ความยาวทั้งสามด้าน สูตรเฮรอน สามเหลี่ยมทุกแบบ ใช้แค่ตลับเมตรหรือล้อวัดระยะ
ด้านหนึ่งกับความสูงถึงมุมตรงข้าม ½ × ฐาน × สูง ที่โล่งที่ลากเส้นตั้งฉากได้
สองด้านกับมุมระหว่างสองด้านนั้น ½ × a × b × sin(มุม) มีแผนผังรังวัดที่ระบุมุมไว้
สองด้านที่ทำมุม 90° ½ × a × b เฉพาะที่ดินที่มีมุมฉากหนึ่งมุม

ทั้งสี่สูตรให้คำตอบเท่ากันสำหรับสามเหลี่ยมรูปเดียวกัน เลือกตามสิ่งที่วัดได้ง่ายที่สุดในแปลงของเรา

วิธีที่ 1: รู้สามด้าน (สูตรเฮรอน)

วิธีนี้ใช้บ่อยที่สุด เพราะสามด้านวัดง่ายและกำหนดรูปร่างได้ครบถ้วน สามเหลี่ยมบิดรูปไม่ได้เหมือนที่ดินสี่ด้าน

  1. วัดความยาวสามด้าน เรียกว่า a, b และ c
  2. ตรวจว่าประกอบเป็นสามเหลี่ยมได้จริง คือสองด้านที่สั้นรวมกันต้องยาวกว่าด้านที่ยาวที่สุด ถ้าไม่ใช่ แสดงว่ามีด้านหนึ่งวัดผิด
  3. หาครึ่งเส้นรอบรูป: s = (a + b + c) ÷ 2
  4. คิดพื้นที่: √( s × (s − a) × (s − b) × (s − c) )

ตัวอย่างการคำนวณ

ที่ดินสามเหลี่ยมระหว่างถนนสองสายมีด้านยาว 40 เมตร 50 เมตร และ 60 เมตร

แปลงเป็นหน่วยไทย:

ถ้าเป็นที่ไร่ที่แต่ละด้านยาวกว่าสิบเท่า (400, 500 และ 600 เมตร) พื้นที่จะมากขึ้นร้อยเท่า คือ 99,216 ตารางเมตร หรือ 24,804 ตารางวา เท่ากับ 62 ไร่ 0 งาน 4 ตารางวา ดูวิธีแปลงหน่วยแบบละเอียดได้ที่ คำนวณไร่ งาน ตารางวา

วิธีที่ 2: ฐานกับสูง

เลือกด้านหนึ่งเป็นฐาน ความสูงคือระยะสั้นที่สุดจากมุมตรงข้ามมาถึงด้านนั้น โดยวัดให้ตั้งฉากกับฐาน ไม่ใช่วัดไปตามอีกสองด้าน

พื้นที่ = ½ × ฐาน × สูง

จากที่ดินในตัวอย่าง ใช้ด้าน 60 เมตรเป็นฐาน เส้นตั้งฉากจากมุมตรงข้ามยาวประมาณ 33.1 เมตร

½ × 60 × 33.1 = 993 ตารางเมตร

ตรงกับผลจากสูตรสามด้าน ส่วนที่ยากในแปลงจริงคือการทำให้เส้นความสูงตั้งฉากกับฐาน ใช้หลัก 3-4-5 ช่วยได้ คือวัด 3 เมตรบนฐาน 4 เมตรบนเส้นความสูง แล้วระยะระหว่างสองจุดนั้นต้องได้ 5 เมตรพอดี

วิธีที่ 3: สองด้านกับมุมระหว่างกัน

ถ้าแผนผังบอกความยาวสองด้านและมุมที่สองด้านมาบรรจบกัน พื้นที่ = ½ × a × b × sin(มุม)

ในที่ดินแปลงเดิม ด้าน 40 เมตรกับ 60 เมตรทำมุมกันประมาณ 55.8° ค่า sin ของ 55.8° คือ 0.827

½ × 40 × 60 × 0.827 = 992 ตารางเมตร

เข็มทิศในมือถือไม่ละเอียดพอสำหรับวิธีนี้ ควรใช้กับมุมที่ได้จากแผนผังรังวัดเท่านั้น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: เอาสองด้านคูณกันแล้วหารสอง

หลายคนเอาสองด้านคูณกันแล้วหารสอง นั่นคือสูตรของสามเหลี่ยมมุมฉาก ใช้ได้เฉพาะตอนที่สองด้านนั้นทำมุม 90° พอดี

ลองกับตัวอย่าง: ½ × 40 × 60 = 1,200 ตารางเมตร แต่พื้นที่จริงคือ 992 ตารางเมตร ทางลัดนี้จึงเกินไป 21% หรือเกินมา 52 ตารางวาที่ไม่มีอยู่จริง ทางลัดนี้ให้ค่ามากเกินเสมอ และยิ่งมุมห่างจากมุมฉากเท่าไร ก็ยิ่งคลาดเคลื่อนมากเท่านั้น

ถ้ามุมเป็นมุมฉากจริง ทางลัดนี้ก็ใช้ได้ ที่ดินที่มีด้าน 30 เมตร กับ 40 เมตร และด้านยาว 50 เมตร เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก (30² + 40² = 50²) พื้นที่คือ ½ × 30 × 40 = 600 ตารางเมตร หรือ 150 ตารางวา เท่ากับ 1 งาน 50 ตารางวา

เมื่อที่ดินไม่ใช่สามเหลี่ยมสมบูรณ์

ที่ดินสามเหลี่ยมในความเป็นจริงมักไม่ได้มีแนวเขตตรงทั้งสามด้าน ด้านหน้าโค้งตามถนน ด้านหนึ่งเลียบลำเหมือง หรือปลายแหลมถูกตัดจนเกิดด้านที่สี่สั้น ๆ

ถ้าต้องการรู้ความยาวรั้วด้วย ให้บวกสามด้านเข้าด้วยกัน อ่านต่อได้ที่ วัดความยาวรอบที่ดิน

ไม่ต้องใช้ตลับเมตร: แตะสามมุมบนแผนที่

การวัดสามด้านกลางพงหญ้า ข้ามคูน้ำ หรือริมถนนที่รถวิ่งเยอะใช้เวลามาก ถ้ามองเห็นมุมของที่ดินจากด้านบน แผนที่ทำงานเดียวกันได้ในหนึ่งนาที

Field Maps with Area Measure ใช้ได้บน iPhone และ iPad (iOS 17 ขึ้นไป) แตะสามมุมบนแผนที่ดาวเทียม โดยมีแว่นขยายช่วยวางจุดให้ตรง แล้วแอปจะแสดงพื้นที่และเส้นรอบรูปทันที ถ้าต้นไม้บังมุม ให้เดินตามแนวเขตด้วย GPS แทน แอปจะบันทึกเส้นทางและปิดรูปให้ พื้นที่แสดงได้ทั้งตารางเมตร เฮกตาร์ เอเคอร์ และไร่ (1 ไร่ = 1,600 ตร.ม.) ซึ่งมีมาในแอปอยู่แล้ว ส่วนงานและตารางวาให้คิดต่อจากตารางเมตรตามตัวอย่างข้างบน การวัดแต่ละครั้งบันทึกเป็นชื่อได้ การติดตาม GPS และการวัดทำงานแบบออฟไลน์ได้ แต่พื้นที่แผนที่ที่ยังไม่เคยเปิดต้องต่อเน็ตเพื่อโหลดภาพ ตอนนี้ยังไม่มีเวอร์ชัน Android

แนวเขตโค้งหรือปลายที่ถูกตัดไม่ได้เพิ่มงานบนแผนที่ แค่เพิ่มจุดตามที่แนวเขตต้องการ

ควรรู้ไว้ว่า GPS ของมือถือโดยทั่วไปแม่นยำประมาณ 3–5 เมตรในที่โล่ง และแย่กว่านั้นใต้ต้นไม้หรือใกล้อาคาร สำหรับที่ดินปลูกบ้านรูปสามเหลี่ยมแปลงเล็ก การแตะมุมบนภาพดาวเทียมมักให้ผลดีกว่าการเดินวัด

ตารางแปลงหน่วยแบบเร็ว

คำถามที่พบบ่อย

ที่ดินสามเหลี่ยมด้านไม่เท่ากันคิดพื้นที่อย่างไร

ใช้สูตรเฮรอน บวกสามด้านแล้วหารสองจะได้ s จากนั้นเอา s คูณกับ (s − a), (s − b) และ (s − c) แล้วถอดรากที่สอง ถ้าด้านยาว 40, 50 และ 60 เมตร พื้นที่คือ 992 ตารางเมตร หรือ 2 งาน 48 ตารางวา

เอาสองด้านคูณกันแล้วหารสองได้ไหม

ได้เฉพาะเมื่อสองด้านนั้นทำมุมฉากกัน กับสามเหลี่ยมแบบอื่นผลจะมากเกินจริง ในตัวอย่างข้างบนเกินไป 21%

ที่ดินสามเหลี่ยมคิดเป็นกี่ไร่

คิดพื้นที่เป็นตารางเมตรก่อน แล้วหารด้วย 1,600 จะได้ไร่ หรือหารด้วย 4 จะได้ตารางวา

ตัวเลขนี้ใช้กับการซื้อขายหรือข้อพิพาทแนวเขตได้ไหม

ไม่ได้ การวัดด้วยตลับเมตร สูตร หรือมือถือเป็นค่าประมาณสำหรับวางแผน ล้อมรั้ว หรือเทียบกับเอกสาร ถ้าเป็นการซื้อขาย ข้อพิพาท หรือเรื่องทางราชการ ต้องใช้การรังวัดของกรมที่ดินและข้อมูลตามโฉนด

← คู่มือทั้งหมด